Ilija Čarapić
Lična karta
- Ime i prezime: Ilija Čarapić
- Rođen: 1792. godine
- Mesto rođenja: Beli Potok kod Beograda
- Preminuo: 1844. godine
- Mesto smrti: Beograd, Kneževina Srbija
- Zanimanje: vojvoda i upravnik Beograda
- Funkcija: upravnik Beograda (1839–1840)
- Supruga: Stamenka Karađorđević
- Deca: nije imao potomstvo
Kada se govori o istoriji upravljanja Beogradom, ime Ilije Čarapića često se navodi među prvim ljudima koji su stajali na čelu srpske prestonice. Iako funkcija gradonačelnika u današnjem smislu tada nije postojala, Ilija Čarapić je prema pojedinim istorijskim izvorima obavljao dužnost upravnika Beograda od 1839. do 1840. godine. Njegova funkcija bila je vezana za položaj glavnog policijskog starešine grada, što je u tadašnjoj organizaciji vlasti podrazumevalo i upravljanje prestonicom.
Poreklo i mladost
Ilija Čarapić rođen je 1792. godine u Belom Potoku, u poznatoj porodici koja je ostavila dubok trag u istoriji Prvog srpskog ustanka. Bio je sin čuvenog Vase Čarapića, jednog od najistaknutijih srpskih vojvoda i junaka borbi za oslobođenje Beograda od Osmanlija.
Nakon smrti svog strica Atanasije Čarapić, Ilija je sa svega osamnaest godina preuzeo dužnost gročanskog vojvode. Time je veoma mlad stupio u red najodgovornijih ljudi svog kraja, nastavljajući tradiciju porodice koja je bila tesno povezana sa srpskim oslobodilačkim pokretom.
Na čelu Beograda
U periodu od 1839. do 1840. godine Ilija Čarapić nalazio se na položaju koji se u pojedinim istorijskim pregledima smatra pretečom funkcije gradonačelnika Beograda. Tadašnji upravni sistem Kneževine Srbije razlikovao se od današnjeg, pa su poslovi bezbednosti, javnog reda i gradske uprave bili objedinjeni u jednoj funkciji.
Kao glavni policijski starešina Beograda, Čarapić je imao značajnu ulogu u održavanju reda u gradu koji se ubrzano razvijao i učvršćivao svoj položaj kao političko i administrativno središte Kneževine Srbije. Zbog toga ga deo istoričara smatra prvim srpskim upravnikom Beograda, odnosno jednim od prvih ljudi koji su obavljali poslove slične današnjoj funkciji gradonačelnika.
Porodični život
Ilija Čarapić bio je oženjen Stamenkom Karađorđević, pripadnicom porodice povezane sa voždom Karađorđom Petrovićem.
Iz ovog braka nije imao dece. Međutim, bio je očuh Stamenkinoj deci iz njenog prvog braka – sinu Kuzmanu i kćerki Jeleni. Jelena se udala za Đorđe Radojlović, čime je postala važna karika u nastanku i razvoju porodice Radojlović.
Smrt i nasleđe
Ilija Čarapić preminuo je 1844. godine u Beograd. Iako se njegovo ime danas ređe pominje od imena njegovog oca Vase Čarapića, ostao je upamćen kao jedan od ljudi koji su učestvovali u stvaranju i organizovanju srpske uprave u prvim decenijama moderne srpske države.
Njegovo ime zauzima posebno mesto u istoriji Beograda, jer predstavlja vezu između ustaničke Srbije i nastanka modernih gradskih institucija. Upravo zbog toga Ilija Čarapić se često navodi kao prvi srpski upravnik, odnosno jedan od prvih gradskih poglavara Beograda u 19. veku.
Foto: Ilustracija / A.M
